Blikvangers

Koninklijk Militair Invalidenhuis

De rubriek Blikvangers beschrijft bijzondere gebouwen in en om de wijk. De gebouwen van het Bonaventuracollege en het Koninklijk Militair Invalidenhuis vormen samen met de groene, brede Burggravenlaan een imposante toegang tot de wijk. Het schoolgebouw en het invalidenhuis zijn ongeveer van hetzelfde bouwjaar. Vorige keer stond de 'Bona' centraal, dit keer het Invalidenhuis.

Toen ik vorige keer in deze rubriek vertelde dat behalve het bouwjaar, het Bonaventuracollege en het Koninklijk Militair Invalidenhuis niets gemeen hadden, deed ik tekort aan het feit dat beide gebouwen beschikken over een prachtig klokkentorentje. De architect van het Invalidenhuis, Posthumus Meyjes, gebruikte dit element om de verschillende bouwstijlen, die in elkaar overlopen, te accentueren. Hij heeft er een bijzonder (te)huis van gemaakt; robuust en stoer, doorspekt met Romeinse en Griekse invloeden.

Toen in 1917 het honderdjarig jubileum van het (toen nog niet Koninklijke) Militair Invalidenhuis werd gevierd, was dit pand nog maar enkele jaren in gebruik. Daarvoor waren de invaliden 'gelegerd' in een pand aan de Middelweg, daar waar nu het parkeerterrein aan de Kaasmarkt is. Dat pand was nodig aan vervanging toe en uiteindelijk werd het dan ook gesloopt. Enkele opvallende elementen uit dat oude pand zijn opnieuw gebruikt in het nieuwe onderkomen aan de Hoge Rijndijk, zoals de gedenksteen boven de hoofdingang, die de Latijnse tekst repvblica salva savcio militi grati cives (de burgerij is de gewonde soldaten dankbaar voor het behoud van de staat) bevat.

Twintig jaar later en nadat de militairen naar ‘Bronbeek’ in Arnhem verhuisden, verloor het pand zijn functie. Daarna volgde een periode waarin verschillende huurders het pand betrokken zoals het sanitairbedrijf Ico Athibu. Begin jaren negentig kwam plotseling de toekomst van het gebouw op losse schroeven te staan, toen een projectontwikkelaar de serre, de eetzaal en de tuin met de grond gelijk wilde maken om er 28 appartementen te gaan bouwen. Er moest een gemeentelijk referendum aan te pas komen om deze plannen in de kiem te smoren, wat op het nippertje lukte. Nu is het gebouw geheel gerenoveerd, deels in gebruik door verschillende bedrijven en deels bewoond. Alle bijzonderheden aan de buitenkant van het gebouw zijn daarbij behouden gebleven, zo ook de smeedijzeren poort - gedragen door twee zandstenen zuilen - aan de Hoge Rijndijk, pal voor de hoofdingang.

Hans Elstgeest