Oranjefeesten in vroeger tijden

‘Veel is reeds gedaan, doch veel moet nog gebeuren’

door Margot Lodewijk

Hoe werd er in vroegere tijden in onze wijk gefeest? Vlak na de Tweede Wereldoorlog werd het Bevrijdingsfeest op 5 mei uitbundig gevierd, maar de meeste herinneringen hebben drie wijkgenoten toch aan Koninginnedag. De gesprekken met hen leveren mooie plaatjes én verhalen op over zelfgemaakte feestkleding, een Apolloraket en houten hosvlonders.

Bevrijdingspoort van karton
Jos van der Voort-Van Harteveld herinnert zich dat er voor het Bevrijdingsfeest op de Zeemanlaan een prachtige bevrijdingspoort van karton werd neergezet. “En we maakten zelf speciale feestkleding”, vertelt ze terwijl ze een foto laat zien van een schitterend uitgedost gezelschap: “We hadden zo vlak na de oorlog natuurlijk nog helemaal niets. Maar we wilden er tóch leuk uitzien!” Van Koninginnedag kan ze zich herinneren dat ze als kind meeliep in de kinderoptocht en meedeed met de spelletjes op het plein van de Cobetstraat/ De Laat de Kanterstraat. “En toen ik ouder werd, ging ik ’s avonds naar het plein. Dan werder er houten hosvlonders neergelegd en kon je dansen op muziek. Tot aan mijn trouwen en verhuizing naar elders op mijn 24ste heb ik Koninginnedag hier meegemaakt.”

“14 jaar later ben ik weer in de wijk (Thorbeckestraat) komen wonen. Mijn zoon heeft toen zeker meegedaan met Koninginnedag, hij versierde zijn fi ets voor de optocht en deed mee met de spelletjes. Maar al snel was hij te groot en bovendien raakte in die tijd (eind jaren ’70) de Koninginnedagviering een beetje in het slop.”

Apolloraket
Sinds 1968 wonen Wout en Minca de Bruijne aan het plein waar Koninginnedag wordt gevierd. Daarvoor woonden ze op de Hoge Rijndijk. “Vanaf 1968 hebben we het feest hier uitgebreid meegevierd, daarvoor waren we wat meer toeschouwer.” Tijdens het gesprek tonen ze fi lmpjes over Koninginnedag in 1966 en 1969.
We kijken naar prachtige beelden van de kinderoptocht met heel veel toeschouwers en heel veel kinderen die állemaal verkleed zijn, bijvoorbeeld als Pinokkio of fi guren uit de Fabeltjeskrant. Wout de Bruijne wijst de Apolloraket aan die hij met buren in elkaar knutselde. Om de raket lopen zijn en andere kinderen in astronautenpak. Ook laat hij zien hoe de familie De Clercq een miniversie van Drakensteijn maakte, waar hun kinderen oranje uitgedost omheen wandelen. “We staken er als ouders een hoop werk in. Het was nog net geen bloemencorso! De optocht duurde trouwens ruim een uur en slingerde door de hele wijk heen.” Na de optocht waren er festiviteiten op het plein. We zien op de fi lm dat in het midden van het plein een grote paal stond met driehoeksvlaggetjes naar de zijkanten van het plein toe. Minca de Bruijne: “Ze moeten wel een enorm gat hebben gegraven om die paal de grond in te krijgen.” Er was geen eten en drinken, maar je kon wel rondjes rijden in een koets van fi rma de Jong, vertelt Wout de Bruijne. “Je mocht zo vaak als je wilde een ritje maken, als je maar bereid was om lang te wachten. En er waren kinderspelen, maar nog niet zo uitgebreid als nu. Meer knikkers in een potje gooien of op blikken met een touwtje eraan lopen.”

Verder stelde de firma Janson zijn garage ter beschikking waar het Rad van Avontuur tegen de garagedeuren werd opgesteld. De prijzen kwamen van alle winkels die hier toen nog waren: drogisterij Kleiweg, bakker Nagtegaal, het postkantoor en – toen nog alleen – de groente- en fruitwinkel van familie Vahrmeijer. “En dan schalde door de luidsprekers: ‘De volgende prijs is een fles shampoo van drogist Kleiweg’ en trrrrrrr daar ging het Rad van Avontuur weer.” Later op de avond kon je dansen, maar dat was kleinschalig, zonder drankjes en met één of twee lampen aan een paal.

Veel is reeds gedaan…
Steph Menken woont in De Laat de Kanterstraat, in het huis waar hij is geboren. Zijn levendigste herinneringen aan Koninginnedag stammen uit begin jaren zestig. Als 11-, 12–jarig jongetje liep hij zeker mee in de optocht, maar met name het middagprogramma vond hij erg leuk. “De hele dag kwam er bij Janson muziek uit de luidsprekers. Sommige liedjes hoorde je wel 20 keer, want steeds werd hetzelfde bandje gespeeld. En er was een poppenkast van Jan Klaassen en Katrijn.”

“Ik deed graag mee met de kinderwedstrijden. Ik won zelfs een keer de tweede prijs met de stepraces – een mikadospel! Die prijzen werden – net als voor het Rad van Avontuur – ter beschikking gesteld door de buurt middenstand. Maar voor waaghalsjongetjes zoals ik was misschien toch wel het allerleukste dat we mee mochten helpen bij de Jan Plezier. Dan hielpen we kinderen om bovenop de koets te klimmen en mochten we zelf achterop meerijden.”

“Wat ik me ook weet te herinneren is dat we van tevoren een oranjegekleurd velletje in de bus kregen van het organiserend comité met de fenomenale zin ‘Veel is reeds gedaan, doch veel moet nog gebeuren’, dat zijn gevleugelde woorden bij ons thuis geworden. Er was natuurlijk ook veel hulp – en geld – nodig, want ook toen al was het een mooi, groots opgezet festijn.”