door Thomas van Duin

De wijkkrant schreef er al eerder over: het overgrote deel van de Professorenwijk en de gehele Burgemeesterswijk krijgen van het Rijk de status van ‘beschermd stadsgezicht’. Dit heeft tot gevolg dat voor de meeste aanpassingen aan uw huis, ook veel onderhoud, voortaan een vergunning nodig is. De Wijkvereniging is kritisch positief.

Beschermende bestemmingsplan
De binnenstad van Leiden is al sinds 1981 een beschermd stadsgezicht. Beschermde stadsgezichten zijn gebieden die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, hun onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang of hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde. Het stadsgezicht Zuidelijke Schil is een voorbeeld van een stedelijk uitbreidingsgebied. Het bestaat uit de gebieden Vreewijk, Tuinstad/Staalwijk, de Professoren-/Burgemeesterswijk en de Rijndijkbuurt. Het merendeel van de bebouwing is in de periode 1901-1935 tot stand gekomen.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed voert de aanwijzing uit. De Leidse gemeenteraad heeft hierin een adviserende rol. In 2007 heeft de gemeenteraad positief geadviseerd. Daarbij is ook geadviseerd om de aanwijzing gelijk te laten lopen met de inwerkingtreding van het nieuwe, beschermende bestemmingsplan. Het bestemmingsplan was destijds nog volop in ontwikkeling. Inmiddels is het bestemmingsplan grotendeels inwerking getreden.

Vergunningsplichtig
Het is in een rijksbeschermd stadsgezicht niet mogelijk om zomaar te slopen of te (ver)bouwen. Bouwkundige aanpassingen, ook relatief kleine zoals het vervangen van kozijnen of het plaatsen van een dakraam, moeten in harmonie zijn met bestaande architectonische en stedenbouwkundige kwaliteiten. In een rijksbeschermd stadsgezicht zijn in beginsel alle bouwactiviteiten die leiden tot een aanpassing van de buitenkant vergunningsplichtig.

Voor normaal onderhoud, waarbij geen wijzigingen plaatsvinden in constructie, materiaal of uiterlijk, is ook in het rijksbeschermd stadsgezicht geen vergunning nodig. Of iets al dan niet vergunningsplichtig is in een rijksbeschermd stadsgezicht wordt bepaald door landelijke wetgeving, die ook aan verandering onderhevig is.

Om het bewoners wat gemakkelijker te maken zijn voor de Zuidelijke Schil in 2009 en 2010 de zogenaamde sneltoetscriteria en trendsetters opgesteld. Trendsetters zijn per bouwblok vooraf goedgekeurde voorbeelden van kleine bouwwerken (bijvoorbeeld een dakkapel). Bouwplannen die voldoen aan de sneltoetscriteria of gelijk zijn aan de trendsetters (en die voldoen aan het bestemmingsplan) kunnen snel en gemakkelijk worden vergund. Een welstandsadvies door de adviescommissie is dan vaak niet meer nodig.

Kritisch positief
De Wijkvereniging heeft zich vanaf het moment van dit voornemen kritisch positief opgesteld. Het behoud van het cultuur-historisch karakter van onze mooie wijken is een belangrijk doel. Tegelijk heeft de Wijkvereniging altijd aangedrongen op simpele en duidelijke regelgeving, heldere informatie en snelle en laaggeprijsde vergunningbehandeling. In de loop van 2011 zal gaan blijken of dit in de praktijk ook zo uitpakt. De Wijkvereniging blijft alert.

Op woensdag 13 april is de status van beschermd stadsgezicht officieel ingeluid. De jarige Professorenwijk was gastvrouw. In de St.Petruskerk kwamen vertegenwoordigers van wijkorganisaties, twee Leidse wethouders en een topambtenaar van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bijeen en werd het eerste exemplaar van de informatiebrochure overhandigd.