Enerverende Verkiezingsavond

door Rinke Berkenbosch

De verkiezingsavond op 2 maart, daags voor de gemeenteraadsverkiezingen, werd druk bezocht. De lokale kopstukken spraken zich uit over de toekomst van Leiden in het algemeen, en de Professoren- en Burgemeesterswijk in het bijzonder. Er was gespreksstof te over. De RijnGouweLijn bijvoorbeeld. “Niet meer te stoppen,” constateerden PvdA en CDA. “Onbespreekbaar,” beloofde een vastberaden lijsttrekker van D66. “Het is beter staande te sterven, dan kruipend te leven.”

De verkiezingsavond, georganiseerd door de wijkvereniging, was een succes. Zo’n 250 wijkbewoners meldden zich op 2 maart in de aula van het gymnasium aan de Fruinlaan. Zij kregen een debat voorgeschoteld tussen de vertegenwoordigers (onder wie zeven lijsttrekkers) van de twaalf partijen die aan de verkiezing hebben meegedaan. De twaalf begonnen tijdens de voorstelronde al te benadrukken dat ze in de Professoren- en Burgemeesterswijk eigenlijk allemaal een soort van thuiswedstrijd speelden. Ze gaven aan dat ze (1) zelf al jaren met veel plezier in de wijk wonen, of (2) vroeger met veel plezier in de wijk gewoond hadden, of (3) best ooit nog eens met plezier in de wijk zouden willen wonen, of (4) op z’n minst vaak in de wijk kwamen... en dat met veel plezier. Daarmee was meteen voor alle aanwezigen duidelijk: dit zijn weliswaar politici, maar het zijn wel ónze politici.

Sleutelrol
Intussen zijn de verkiezingen zelf al weer geschiedenis. De uitslag (zie kader) heeft het Leidse politieke landschap toch wel enigszins veranderd. De zittende coalitie van PvdA, VVD en CDA is haar meerderheid kwijtgeraakt. Bij het vormen van een nieuw college krijgt grote winnaar D66 ongetwijfeld een sleutelrol. De partij van lijsttrekker Paul van Meenen (aanwezig) steeg van 2 naar 10 zetels en is nu de grootste.
Wat zijn de concrete consequenties van de verkiezingsuitslag voor de wijk? Dat moet nog blijken. Bij het ter perse gaan van deze editie van de Wijkkrant was nog niet bekend welke partijen straks de wethouders gaan leveren, en al helemaal niet welk programma hun leidraad zal gaan worden. Tijdens de verkiezingsavond kwamen wel verschillende belangrijke én omstreden issues bovendrijven. En daaruit bleek dat het voor een nieuw college nog een hele toer zal worden om op één lijn te komen.

RijnGouweLijn
Een taai vraagstuk voor de Leidse politiek was, is en blijft de RijnGouweLijn (RGL) in combinatie met de Ringweg-Oost (RWO). Ter herinnering: in 2007 is een referendum gehouden over de vraag of Leidenaren vóór of tegen een RGL door de Breestraat zijn. De tegenstanders trokken, zoals bij zo ongeveer elk referendum, aan het langste eind. Daarmee kwam een nieuw tracé via de Hooigracht en de Langegracht in beeld. Daar rijden nu nog veel auto’s die dwars door Leiden heen moeten. De bedoeling is dat dit doorgaande verkeer in de toekomst de nieuwe Ringweg-Oost (via onder meer de Kanaalweg) gaat gebruiken. Daardoor zou er op de Hooigracht en de Langegracht ruimte beschikbaar komen voor de RGL. De politieke stemming tijdens de verkiezingsavond? De SP en de Partij voor de Dieren, om er maar twee te noemen, gaven aan dat zij hoe dan ook tegenstanders zijn van zowel de RGL als de RWO. GroenLinks, PvdA en CDA zijn vóór beide projecten. De VVD is dat ook, maar woordvoerder Pieter van Woensel wees erop dat de realisatie van de RWO twijfelachtig is geworden nu de gemeente Leiderdorp geweigerd heeft daaraan mee te werken. “De Ringweg-Oost schrappen en tegelijk een RGL over de Hooigracht – dat kan niet,” aldus Van Woensel. “Wat ons betreft moet de RGL dan toch door de Breestraat.” Guido Terpstra, lijstrekker van de ChristenUnie, voorspelde dat de RGL er niet zal komen: “Wij zijn een openbaarvervoerpartij pur sang, maar ik verwacht dat de provincie moet gaan kiezen tussen de RijnGouweLijn en de Rijnlandroute [verbinding tussen de A4 en de A44, red.]. Voor allebei is geen geld.”

Voor D66 is de aanleg van de RGL onbespreekbaar. “Dat is voor ons een breekpunt,” zei Paul van Meenen. PvdAlijsttrekker Gerda van den Berg hakte daar fel op in. Zij wees erop dat de RGL een regionaal project is, waarbij de provincie Zuid-Holland haar zogenoemde doorzettingsmacht zal uitoefenen om het desnoods tegen de zin van Leiden in erdoor te drukken. “D66 spiegelt u iets voor wat niet mogelijk is. Nu nog tegen de RGL zijn, is luchtfietserij.” CDA-lijsttrekker Jan-Jaap de Haan: “Leiden zei nee, de provincie zegt ja. Maar inmiddels is het project wel verbeterd. Met het nieuwe tracé zijn er geen conflicten meer met fietsers. We hebben eruit gesleept dat de RGL wordt doorgetrokken naar de kust. We krijgen 50 miljoen extra voor andere maatregelen. Dit project kan niet meer gestopt worden. Wie dat zegt, bedondert de zaal!”

Paul van Meenen (D66) hield voet bij stuk. “Je kunt de referendumuitslag niet negeren. We gaan de verkiezingsuitslag toch ook niet negeren? Andere partijen hebben zich bij die doorzettingsmacht van de provincie neergelegd. Wij niet.” Van Meenen citeerde voor de gelegenheid een niet nader genoemde wijsgeer: “Het is beter staande te sterven, dan kruipend te leven. Tegen de RGL zijn? Ik beloof u: dat kán!”

Vreemdparkeerders
Een ander punt: parkeren. “Vreemdparkeerders staan hier in de wijk omdat ze ergens anders hun auto niet kwijt kunnen. Dus moeten er meer parkeergarages komen in de binnenstad. Wij zijn tegen betaald parkeren in deze wijk,” aldus Van Woensel van de VVD. “Ons uitgangspunt is dat je gratis voor je huis kunt parkeren, en je bezoek ook. Wij zijn niet van het autootje pesten,” zei De Haan van het CDA. “Gratis voor je eigen huis?” schamperde Van Meenen (D66). “Mooie woorden, maar dat gaat niet werken. Dat vind ik nou holle retoriek.”

Iets verder van huis, maar toch nog dichtbij, ligt een andere kwestie die de Leidse politiek tot op het bot verdeelt: de plannen voor een bedrijventerrein in de Oostvlietpolder. Veel partijen zijn daar tegen. Voorstanders zijn er ook, maar niet van harte. “Voor ons is het een worsteldossier,” zei Pieter Kos, lijsttrekker van GroenLinks. PvdA-wethouder Gerda van den Berg: “We hebben dikke rapporten waaruit blijkt dat Leiden echt iets moet doen om te voorkomen dat bedrijven verdwijnen. Het gaat om 29 van de 180 hectare die de Oostvlietpolder groot is. En het levert 2000 banen op. Daar moeten we onze ogen niet voor sluiten.”

En zo kwam er nog veel meer voorbij. Van het minimumbeleid tot heroïneverstrekking. Van de Lorentzhof tot geruchten over het sluiten van zwembad De Vliet. En van het LAK-theater tot hoogbouw die volgens de één de skyline van Leiden verpest, terwijl de ander dat vooral een kwestie van smaak vindt. Een van de aanwezige bewoners verzuchtte in de hem voorgehouden microfoon: “Met de hoogbouw van het ROC aan de Lammenschansweg heeft deze wijk haar onschuld verloren.” Dat schoot Pieter Kos van GroenLinks in het verkeerde keelgat: “Wat nou ‘onschuld verloren’? Ik kom overal in de stad en geloof me: u woont in een fantastische wijk!”

Peiling
Vooraf konden de aanwezigen hun politieke voorkeur kenbaar maken. Na afloop was er opnieuw een peiling. Daaruit viel op te maken dat vooral GroenLinks tijdens deze verkiezingsavond kiezers zou hebben gewonnen, terwijl de PvdA, de VVD én D66 de grootste verliezers waren. Wat D66 betreft was die peiling geen voorbode van het resultaat daags erna. Dat kunnen we met de kennis van nu wel vaststellen.