Station Lammenschans

Het kan niet anders of architect Koen van der Gaast (Utrecht, 10 augustus 1923 – Zeist, 7 februari 1993) moet zich hebben omgedraaid in zijn graf. Zijn kleine stationnetje aan de Lammenschans, eens dè blikvanger in de omgeving, nu volledig overschaduwd door een enorme buitenproportioneel kontrasterende betonnen kolos. Maar meteen genoeg daarover, vele woorden zijn daar al aan vuil gemaakt. Ik wil dit bescheiden stationnetje aan de Lammenschans graag een keer onder uw aandacht brengen. Dit station, gelegen aan de enkel baans spoorweg Leiden – Woerden werd in 1961 in gebruik genomen, nadat het spoor eerst flink omhoog gebracht was en de spoorlijn niet meer gelijkvloers hoefde te kruisen met (toen nog) de tramlijn.

De spoorlijn werd in 1878 voor het eerst bereden en is na een kleine driekwart eeuw van elektrische bedrading voorzien. Aanvankelijk leek de lijn niet zo’n heel groot succes. Men had verwacht dat de centraal gelegen stad Utrecht een grote aantrekkingskracht zou hebben door een (in)directe verbinding te hebben met alle grote steden in de Randstad. Dit is misschien een reden dat het spoor nooit verdubbeld is. Maar na de electrificering van 1950 kwam de vraag naar openbaar vervoer goed op gang, mede omdat de bevolking flink toenam en mensen steeds vaker buiten de stad hun opleiding of werk vonden. Dat maakte de aanleg van een ‘voorstadhalte’ zoals Lammenschans, noodzakelijk.

De architect Koen van der Gaast kreeg de opdracht deze halte te ontwerpen. Deze architect had al naam gemaakt met het ontwerp van station Eindhoven (1954) en later ook Den Haag Centraal (1975), het inmiddels vervangen Amsterdam RAI (1981) en Voorburg (1988).
Het werd een eenvoudig gebouwtje met veel glas waarin een wachtruimte en een ruimte voor de kaartverkoop. Het station moest via een betonnen trap vanaf het Kamerlingh Onnesplein bereikt worden (later werd ook een voorziening getroffen voor minder validen, zodat zij het perron vanaf de Melchior Treublaan konden bereiken).
In de loop der tijd heeft het station een aantal kleine metamorfoses ondergaan De belangrijkste waren in 1984, toen wachtruimte en loketruimte van plaats wisselden en in 2003, toen het loket werd gesloten en er alleen nog door middel van automaten op het perron plaatsbewijzen konden worden gekocht. Ook belangrijk was de vervanging van het perronmeubilair in 1993 en in 1997 de ingebruikname van een spiksplinternieuwe bewaakte fietsenstalling. Inmiddels heeft het gebouwtje een gedeeltelijk nieuwe functie (horeca) en is het wachten op de eventuele komst van de RijnGouweLijn, die wellicht het station een ander aanzien zal geven of in het ergste geval, overbodig zal maken. De tijd zal het leren. Tot de komst van de RGL (2015) zal station Lammenschans dan in de schaduw van de ROC-kolos zijn (bescheiden) karakter moeten zien te bewaren.