Dodenherdenking Professoren- en Burgemeesterswijk 4 mei 2009.

Dames en heren, beste kinderen,

Zoals Hanneke al aangaf heeft mijn vader, die in onze buurt bekend was als “drogist van Harteveld”, vlak na de tweede wereldoorlog, met een aantal bewoners van deze wijk, de eerste buurtvereniging opgericht. Vele malen heeft hij, als voorzitter van die vereniging, op deze plaats het woord gevoerd.

In die jaren werd de herdenking steeds gehouden op bevrijdingsdag, 5 mei, maar de inhoud van die toespraken was toch méér gericht op de herdenking van de doden en dankbaarheid voor de gebrachte offers, dan pure blijdschap om de bevrijding zelf.

Onlangs heb ik het bestuur van de wijkvereniging verteld dat ik nog kopieën heb van de tekst van een paar toespraken van mijn vader uit die tijd. En zijn toespraak van 1951 is zelfs vereeuwigd op een 78-toeren gramofoonplaat. Omdat ik dus ook geboren en getogen ben in deze wijk heeft het bestuur mij gevraagd vandaag het woord te voeren op deze gedenkwaardige dag. En ik doe dat graag en uit volle overtuiging, omdat wij, zoals dat heet, :” nooit mogen vergeten”.
Dat slaat natuurlijk op die gruwelijke tweede wereldoorlog waar deze dodenherdenking altijd aan is gekoppeld. Ikzelf ben geboren in 1939 en heb dus als klein kind de oorlog wel mee gemaakt, maar natuurlijk niet bewust beleefd. En als ik hier om mij heen kijk denk ik dat de meesten van u ná de oorlog geboren zijn.
Wie kent nog de slachtoffers van deze oorlog uit onze buurt? Ik heb de kindertjes van het Joods Weeshuis hier nog door de Zeemanlaan zien lopen, niets vermoedend van het tragische lot dat hen zou treffen. Maar ieder jaar wordt dat méér geschiedenis en staan die droevige feiten steeds verder van ons af.
Moeten we dat dan steeds blijven herdenken?
Het antwoord kennen we natuurlijk allemaal. Dat moet zeer zéker, maar niet slechts 1 maal per jaar, maar eigenlijk iedere dag. En niet alleen voor onze wijk, maar in veel breder verband.
Wij volgen allemaal het dagelijkse nieuws over oorlog en geweld op de televisie, op de radio en in de krant. Hoeveel conflicten zijn er sedert de tweede wereldoorlog niet geweest die men dacht op te lossen met de wapens in plaats van door overleg en diplomatie?

Denk maar aan de massale slachtingen tussen de Hutu’s en Tutsi’s in Oeganda, de burgeroorlogen en onderdrukking in Zuid Amerika, het voortdurende conflict tussen de Palestijnen en Israël en de strijd op de Balkan en in het midden-Oosten.
En natuurlijk, voor ons heel dichtbij, de problemen in Afghanistan, waar, in ons streven de lokale bevolking te helpen, al 19 jonge Nederlanders het slachtoffer werden van onverdraagzaam terrorisme.
Eigenlijk is de oorzaak van ieder conflict een totaal gebrek aan verdraagzaamheid. Vetes uit het verre verleden worden steeds weer opgerakeld om de wapens weer op te pakken.

Het kan ook anders. Ik citeer nu uit de bevrijdingstoespraak van mijn vader van 5 mei 1949:
Hij zei toen:
“En toch heeft de bevrijding ons iets geleerd, want ik zie voor mijn geest de barmhartigheid van ons volk om de indertijd gehate vijand en de achtergebleven gezinnen van Duitsland er weer boven op te helpen. Ik zie voor mijn geest dat schip, beladen met kleding van Leidsche kinderen, varen naar Keulen om de naakte stakkers van deze gebombardeerde plaats te kleden. Ik zie dat door onze bevrijdingsgedachte het volk van Nederland een hart heeft dat tintelt van vergevingsgezindheid.”
Dat was dus 60 jaar geleden. Vlak na de oorlog. Nederland was verdraagzaam en vergevingsgezind. Koesterde de herwonnen vrijheid en wilde dat met anderen delen.
Maar van die geest van verdraagzaamheid lijkt, niet alleen in ons land, niet veel over.
Al op kleine schaal neemt de agressie toe, bij voorbeeld op straat en in het verkeer. Dagelijks horen we van zinloos geweld naar medemensen die “anders” zijn in religie, sexe, nationaliteit of politieke richting.
Willen we geweld en onverdraagzaamheid in de wereld weg nemen of verminderen, dan moeten we dicht bij huis beginnen. Op school, op straat, in de buurt en thuis. Dat alles in de hoop dat conflicten op elk niveau op een vreedzame wijze worden opgelost en er niet weer onschuldige burgers of militairen slachtoffer worden van zinloze oorlogen.

Laten we met een hoopvolle blik op een vreedzame toekomst straks een minuut stilte houden, in eerste instantie ,om alle slachtoffers van de tweede wereldoorlog uit onze wijk te herdenken, maar ook alle andere slachtoffers van oorlog en geweld in het verre en nabije verleden.
En laten we ook denken aan de mensen die op Koninginnedag, afgelopen donderdag door een zinloze daad zijn overleden.

Maar dan wil ik eerst Bas en Michiel Bots vragen om de krans te leggen bij de herdenkingsboom.
Mag ik nu vragen om samen 1 minuut stil te zijn.